Çekirdeksiz ve iri narenciye üretilecek
Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği, Narenciye Tanıtım Grubu ile Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü yaklaşık 1 milyon liraya mal olacak 5 yıllık bir proje hazırladı.
"Yeni Turunçgil Çeşitleri Geliştirme Projesi" Koordinatörü ÇÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Turgut Yeşiloğlu, Aa muhabirine yaptığı açıklamada, turunçgillerin dünyada en çok üretilen meyve grubu olduğunu söyledi.
Gerek dünyada gerekse Türkiye'de hızlı bir üretim artışı görüldüğüne dikkati çeken Yeşiloğlu, "3 milyon ton dolaylarında turunçgil üreten ülkemiz, yaklaşık 1 milyon tonluk turunçgil ihracatı ile dünyada 4. sırada, Akdeniz ülkeleri içerisinde ise 2. sırada yer alıyor" dedi.
Yeşiloğlu, Türkiye'nin 10-15 yıl öncesine kadar narenciye ihracatının yaklaşık yarısını Batı Avrupa ülkelerine yaptığını vurgulayarak, "Bu oranın son yıllarda yüzde 6 seviyesine kadar düştüğü görülüyor. İhracatın yüzde 94'ü Doğu Avrupa ülkeleri (Rusya, Ukrayna, Romanya, Polonya, ve Bulgaristan) ve Ortadoğu ülkeleri (Irak, Suudi Arabistan ve İran) gibi henüz tüketici refleksi tam gelişmeyen ülkelere yapılıyor" diye konuştu.
Türkiye'nin şu anki narenciye pazarının risk taşıdığını vurgulayan Yeşiloğlu, şöyle devam etti:
"Türkiye'nin daha zengin ve istikrarlı, ancak daha seçici olan Batı Avrupa pazarlarında tutunamama nedeni İspanya gibi ülkelerin yeni çeşitlerle turunçgil meyvesi arz sezonunu uzatması, daha kaliteli, özellikle iri ve çekirdeksiz çeşitlerle pazarlara girmesidir. İspanya bu yapısıyla Türkiye'nin hakim olduğu Rusya, Ukrayna ve diğer pazarlara sınırlı da olsa girmiştir. Türkiye'nin en büyük ithalatçı ülkelerin bulunduğu Batı Avrupa ülkelerine etkin bir şekilde yeniden girebilmesi ve şu anda elindeki mevcut pazarları koruyabilmesi için turunçgil sektörünün daha dinamik bir yapı kazanması ve hızlı bir şekilde kendisini yenilemesi gerekmektedir."
Üniversite ile işbirliği
Türkiye'de narenciyede yeni çeşitler için düğmeye bastıklarını, özel sektörün narenciye çeşidi geliştirilmesinde üniversitelerle işbirliği yapmaya başladığını vurgulayan Yeşiloğlu, mandalina, limon ve portakalda ıslah çalışmaları gerçekleştireceklerini anlattı.
Türkiye'ye özgü çeşitler sağlamayı amaçladıklarını vurgulayan Yeşiloğlu,
"Dışarıdan patentli tescilli çeşitleri getirdiğimizde o çeşitlere para ödemek zorundayız. Kendimiz ürettiğimizde ise bu paralar cebimizde kalacak" dedi.
Projenin 5 yıllık olduğunu belirten Yeşiloğlu, şöyle devam etti:
"Narenciyelerin, ekim ayında Atom Enerji Kurumu'nda mutasyon amacıyla ışınlamalarını yaptık. İlk baharda da melezleme çalışmalarını yaparak Adana, Antalya, Hatay, İzmir ve Mersin'de bahçelerimizi kuracağız. Bu bahçeleri meyvelerini görene kadar izleyeceğiz. Geliştirdiğimiz çeşitleri de üreticilere önereceğiz.
Orta mevsim ağırlıklı çeşitlerle yapılan üretimin daha geniş bir zamana yayılarak erkenci ve geççi, aynı zamanda verimli, yüksek kaliteli, özellikle çekirdeksiz ve iri meyveli portakal ve mandalina çeşitlerini geliştireceğiz. Türkiye turunçgiller ihracatının yaklaşık olarak yüzde 35'ini oluşturan limonda erkenci, uçkurutan hastalığına dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesini de amaçlıyoruz."
Kozan portakalının çekirdeksizi üretilecek
Yeşiloğlu, portakalda mevcut çeşitleri daha iyi hale getirmeyi amaçladıklarını, Kozan portakalının verimli, sofralık ve meyve suyuna uygun olduğunu, ancak çekirdekli oluğu için pazar değerinin düşük kaldığını söyledi.
Kozan portakalının çekirdeksizini üreterek daha çok pazara ulaşmasını sağlayacaklarını belirten Yeşiloğlu, şunları söyledi:
"Türkiye için önemli bazı portakal çeşitlerinin bölgesel performanslarının belirlenmesi ve sektöre kazandırılması için deneme parselleri oluşturuyoruz. Orta-geç yeni mandalina çeşitlerini mutasyon ıslahı yolu ile geliştireceğiz. Mutasyon yöntemiyle erkenci ve geççi göbekli portakal, meyvesi daha koyu göbekli portakal, geççi ve iri Valencia portakalı ile çekirdeksiz Kozan portakalı çeşitlerini de geliştirmeyi amaçlıyoruz.
Türkiye'de yetiştirilebilecek bazı mandalina ve portakal çeşitleri yurt dışından getirilecek. Bu çeşitler, ÇÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'nde bulunan çeşitler ile bir araya getirilerek çok farklı iklim ve toprak özelliklerine sahip olan Adana, Mersin, Hatay ve Antalya ve İzmir'de adaptasyon parselleri kuracağız. Böylece bu çeşitlerin turunçgillerin yetiştirildiği bölgelerdeki performans çalışmaları meyve verimi, meyve iriliği ve diğer kalite özellikleri belirlenerek başarılı bulunanlar turunçgil yetiştiricilerine önerilecek."
Yeşiloğlu, ÇÜ'nün daha önce yaptığı mutasyon ıslahı çalışmasında çekirdek sayısı azaltılmış olan Robinson, Klemantin, Nova, Robinson Kara mandarin melezi, Fremont 4-24 ve Fremont 7-14 mandalina çeşit adaylarında tekrar gama ışını uygulaması yapılarak meyve özelliklerinin iyileştirilmesine çalışılacağını vurguladı.
Yeşiloğlu, üniversitede 37 melezleme kombinasyonunun gerçekleştirileceğini, meydana gelen meyvelerden tohumlar çıkartılacağını sözlerine ekledi.
Mersin'den ve Dünya'dan haberiniz olsun!


